اسوه های هدایت

 

 

مشاغل سنتی جهرمی ها کوزه گری

مشاغل سنتی جهرمی ها

 

سفال سازی یا (کوزه گری )

در واقع این حرفه سفال گری است اما مردم جهرم از باب تغلیب به آن کوزه گری می گفتند 

سفال سازی هنری است قدیمی و جهانی .

خاک رس که ماده اولیه کوزه گری است تقریبا در هر کشوری یافت می شود و وقتی که بشر اولیه زندگی شکار ورزی خود را تبدیل به دامداری و کشاورزی کرد کوزه ها و سفالینه ها بوجود آمد. تاریخ سفالینه سازی ایرانی به هزاره های چهارم قبل از میلاد مسیح می رسد . در آن زمان بیشتر مردم دوره نوسنگی یک نوع زندگی کشاورزی و روستایی اختیار کرده و در ساختن چهره های گوناگون سفالینه ها برای کار های روزانه و امر مذهبی توفیق یافته بودند تعداد کمی از کشور ها که در این مرحله به اوج خود رسیده و توانسته اند مدتی طولانی این صنعت را باقی نگه دارند ؛ معروفترین این کشورها چین و ایران است.

جهرم هم  نیز از دیر باز ، برای تهیه عنواع ظرف و ظروف مراکز تولید این گونه فراورده ها بود و عده ای  دست اندر کاراین صنعت بود ه اند.

اکثر کوزه گران جهرم در حومه شهر به سمت محله چهارطاقی ( کوی شهید سحر خیز) و یر سر تپه خاکی به نام تُل بندری ها ساکن بوده اندو دلیل بنا کردن کوزه گرخانه در این محل این بوده که به محل خاکبرداری معدن خاک رس نزدیک باشند .

شاید تا سی سال قبل بالغ بر ده نفر مشغول این حرفه بوده و نیازهای مردم را تأمین می کردند .

با توجه به منسوخ شدن استفاده مردم از ظروف گلین در بسیاری از شهرها ، اما باز این صنعت به شیوه ای دیگر البته نه کاربردی بلکه تزیینی ؛ از قبیل ساخت انواع و اقسام کاسه ها و ظروف و مجسمه ها و حتی فواره های تزیینی و ... ادامه دارد که با کمال تأسف این جایگزینی در جهرم با وجود سلیقه های متعالی تحقق پیدا نکرده.

اما شیوه سفالگری

سفالگران ابتدا خاک رس مورد نیاز خود را تهیه می کنند سپس کلوخ ها را با کوبیدن خُرد نموده و بعد از غربال کردن،  آب زدن خاک ، لگد کردن گل ، چنگ زدن و اضافه کردن آب ، آن را ورز می دهند . ورز دادن یکی از مهم ترین کارهای مقدماتی سفالگری است و سفالگر بدون استفاده از گل ورز داده شده نتیجه مطلوبی از کار خود نمی گیرد . آنگاه مرحله خواباندن گل سفالگری است که از مهمترین نکاتی است که سفالگران باید بدان توجه کنند و همین قسمت است که اثر سفالگر را از تولیدات ماشینی متمایز می سازد . پس از مخلوط کردن آب و خاک ، خواباندن گل یا عمل آوردن آن باعث افزایش کار آیی گل می شود و تاثیر زمان، روی گل برای مهیا شدن آن غیر قابل انکار است . در این مرحله آب آهسته و به مرور زمان در زرات گل نفوذ می کند . این کار که چند روزپس از مخلوط کردن آب و خاک صورت می کیرد در عمل باکتری ها بسیار موثر است و بویژه اگر گل مرطوب در جای گرم نگهداری شود بهترین محیط برای رشد باکتری هاست . این باکتری ها در ایجاد مواد اسیدی که باعث انعطاف پذیری گل می شوند و نقش اساسی دارند . با افزون مقداری گل قدیمی به گل جدید می توان پرورش باکتری را تسریع کرد. بعضی از سفالگران سنتی برای این منظور مقداری سرکه به گل می افزایند . افزودن مقدار کمی نشاسه نیز همین اثر را دارد ؛ زیرا مواد مورد نیاز رشد را تامین می کند. پس از مدت 2 هفته که از خواباندن گل  گذشت ، تغییرات شیمیایی در آن اتفاق افتاده و گل سفت کارآتر شده است. آمادگی گل را میتوان از بوی مخصوص آن تشخیص داد . آنگاه سفالگر مقداری از گل را بر چرخ سفالگری گذارده و با آن ظرفی دلخواه را درست می کند و در هوای آزاد قرار داده تا مقداری از آب آن تبخیر شود و هنگامی که حرارت کوره به صد درجه رسید سفالگر ظروف را در کوره گذاشته و بعد از پخت کامل سفال آن را برای فروش عرضه می دارد.

صنعت گران سفالگر شهر جهرم  در زمانهای پیشین با گل کوزه گری ، گلدان، لگن، قُلک،قلیان و سر قلیان، آفتابه (لولهین) ، کاسه ، لیوان ، خُمره ، دیزی و و حتی اسباب بازی کودکان و ....  می ساختند و لعاب می دادند . امروزه  دیگر اثری از آن کوزه گران و هنرمندان سفال کار و جود ندارد و شاید آخرین سفالگر جهرم که هنوز هم گاه گاهی دستی بر آتش سفال گری قرار می دهد مشتی امر الله گلچین باشد. 

 

 
 

قرآن آنلاين

آمار بازديدکنندگان

mod_vvisit_counterامروز79
mod_vvisit_counterاین ماه6112
mod_vvisit_counterکل بازدیدها486304